يا مقصر است يا مقصر نيست . اگر مقصر است ضامن است ، اگر مقصر نيست ضامن نيست . اگر شما مستأجر خانه‌اى هستيد و خسارتى به آن وارد مىشود ، يك وقت هست كه شما در آنچه كه وظيفهء يك مستأجر است تقصير كرده‌ايد ، مثلًا شيرآب را بايد ببنديد نبستيد و آنقدر آب آمد كه زيرزمين را گرفت و خانه را خراب كرد . اينجا ضامنيد . يك وقت سيلى مىآيد كه از اختيار شما بيرون است . در اينجا ضامن نيستيد . اين مربوط به عصر الاغ و اين حرفها نيست ، در همهء زمانها همين جور است . حتى مسئلهء ارث هم همين‌طور است . قدر مسلّم اين است كه بيشترين مسائل اسلام - چه فقهى ، چه اخلاقى ، چه اعتقادى ، چه اجتماعى - مسائل مسيرى است ؛ يعنى مثل علامتهايى است كه جاده را مشخص مىكند ، مىگويد تو كه حركت مىكنى در اين جاده حركت كن . اين با تغيير زندگى [ متغير ] نيست . البته ممكن است در روابط انسان با خدا يا با خودش يا با اجتماع و يا با طبيعت ، مسائلى پيدا كنيد كه بگوييد اينها مسائل مدارى نيست ، مرحله‌اى است . بررسى اين مطلب بخش دوم بحث ماست .